سيد محمد حسن مرعشى شوشترى

78

ديدگاه هاى نو در حقوق كيفرى اسلام ( فارسى )

رحمة اللَّه . « 1 » شرط سوم : وقوع جرم در خارج توسط معان آيا وقوع جرم در خارج در صدق معاونت شرط است ؟ برخى از فقها معتقدند جرم در خارج شرط لازم براى صدق معاونت جرم است . زيرا آنچه كه از ظاهر آيه شريفه وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ مستفاد است اين است كه معاونت متوقف بر تحقق خارجى جرم است . اگر جرم در خارج واقع نشود و فاعل فقط برخى از مقدمات جرم را انجام دهد و سپس جرم عقيم بماند ، معاونت در جرم صادق نخواهد بود . اگر جرمى واقع نشود تنها توهم معاونت شده است و توهم معاونت هم معاونت در جرم نيست . بر اين اساس است كه بيان كرده‌ايم برخى از حقوقدانان معتقدند كه معاونت در جرم ، جرم مستعار است . طبق اين نظريه معاون جرم از مجرم اصلى يا مباشر جرم ، استعاره مجرميت مىكند . « 2 » بنابراين نظر اگر جرم عقيم بماند مباشر جرم مجرم نيست و معاونت در جرم هم صادق نيست . به هر حال ، با عدم وقوع جرم عمل ارتكابى تجرى محسوب مىشود ، نه معاونت در جرم . بنابراين ، اگر كسى بداند كه شخص ديگرى قصد ارتكاب جرم دارد ، صرف علم و اطلاع او معاونت در جرم نخواهد بود ، چه برسد به اينكه جرم هم در خارج محقق نشود . برخى ديگر از فقها معتقدند كه تحقق معاونت در جرم در خارج متوقف بر تحقق خود جرم نيست . دليل ايشان اين است كه گاهى جرم به معناى مصدرى استعمال مىشود و آن عبارت است از فعلى كه از مجرم صادر مىشود و گاهى به معناى اسم مصدرى به كار مىرود و مقصود از آن نتيجه كار است . اگر مقصود از معاونت در جرم ، معاونت در كارهايى است كه مجرم براى رسيدن به نتيجه مرتكب مىشود نه خود نتيجه كه همان معناى مصدرى جرم است ، در اين صورت معاونت صدق مىكند و اگر مقصود معاونت بر نتيجه عمل مجرمانه است كه همان معناى اسم

--> ( 1 ) . سنن كبرى ، ج 8 ، ص 22 . ( 2 ) . حقوق جنايى ، دكتر علىآبادى ، ج 1 ، ص 263 .